[Bu yazı 28 Eylül 2011 Tarihinde Medyaloji.net'te yayınlanmıştır]
Şimdiye kadar izlediğim televizyon karakterlerinden en heyecanlısı, en kıpır kıpırı, en aklımda kalanı ve sürekli karşıma çıkanı Ayşe Özgün’dür. Ayşe Özgün bu aralar Danino’nun yıldızı oldu. Daha önceki bir reklamında Danino’nun fabrikasını geziyor, üretim sürecini inceliyor ve üretimin sağlıklı olduğuyla ilgili “Ben kefilim!” diyordu. Büyük risk! Ama Ayşe Özgün riskli işleri seviyor sanırım.
Danino’nun yeni reklamında(1) yine Ayşe Özgün rol almış. Bu sefer Kars’a gitmiş ve orada Emirhan isminde bir çocuğu rol arkadaşı yapmış kendisine. Ama Emirhan öyle böyle bir çocuk değil. Kafkas dansını iyi oynuyor. Danino’yu da yiyince de X-Man gibi olmuş sürekli dizlerinin üzerine atlıyor, inanmazsınız hiçbir şey olmuyor çocuğa! Ayşe Özgün ile X-Man Emirhan arasında şöyle bir diyalog geçiyor reklamda:
Ayşe Özgün-Hepiniz görünüşte aynısınız ama en zor hareketleri sen yaptın! (E, yapar tabii çünkü Emirhan gerçekte X-Man!)
Emirhan-Yaparım tabii! Hepimiz çok çalıştık ama benim kemiklerim çok güçlü! (Neden? Çünkü O bir X-Man!)
Şaka şaka! Emirhan X-Man değil elbette (belki de öyledir bilmiyorum yine de), Danino yedi diye öyle! Reklam direk olarak güçlü kemiklerin Danino yemekten geçtiğini söylemese de dolaylı olarak reklamın genelinden öyle anlaşılıyor. Ayrıca bu reklamda bir eksiklik var. Şimdi bu reklamı izleyen bir çocuk Danino yedikten sonra sokakta dizleri betona gelecek şekilde atlasa ne olacak? Sorumlusu kim olacak? İlla sokakta atlamasına gerek yok, o reklamı izleyen çocuklar aynı şeyi evde de yapabilir. Ama evdeki çocuk reklamdaki çocuğun reklamda yaptığı hareketlerle ilgili eğitim aldığını, o hareketlerin çimde yapıldığını bilmiyorlar, en nihayetinde çocuk onlar! Reklamın alt yazısında Danino’nun neler içerdiği, bunun nerelerde ortaya çıkarıldığı falan yazıyor ama reklamda yapılan hareketlerle ilgili bir uyarı yazmıyor mesela! Tamam, Emirhan “Çok çalıştık!” diyerek bir uyarı da bulunuyor ama bunu ancak biz anlıyoruz. Emirhan’dan çok bir büyük olarak Ayşe Özgün’ün bunu belirtmesi gerekli; sadece “Danino yiyin” değil bu hareketleri evde denemeyin de demeli! Nasıl ki Smackdown hareketleri evde yapılmayacaksa, Kars’taki X-Man Emirhan’ın yaptıkları da evde yapılmayacak! Bizim çocuklarımız X-Man değiller!
Reklam istismarı
Wenice isimli çocuk giyim markası zihnimize etkili bir reklamla giriş yaptı. Marka bu girişini piyasadaki çocuk kıyafeti satan diğer markaların fiyatlarının çok pahalı olduğunu belirterek ve “Çocuk istismarına son!” gibi cesur bir sloganını kullanarak yaptı. Sloganla ilgili tartışmalara(2) geleceğim ama önce şunu belirtmem gerekiyor: el kadar elbise de, bacak kadar pantolon da çok pahalı. Çocuk kıyafetleri pahalı olduğu bir gerçek… Bu daha çok ailecek gidilen alış verişlerde belli oluyor. Çocuğunuza aldığınız ayakkabı çoğu zaman kendinize aldığınız ayakkabıdan daha pahalı. Kimi mağaza sahipleri bu pahalılığın nedenini çocuk ayakkabılarının/kıyafetlerinin işçiliğinin zor olmasına bağlıyor. Doğru ya da değil, neticede çocuk kıyafetleri pahalı! Wenice’nin piyasaya çocuklar için uygun fiyatlı ürünler sunması güzel ama bu güzelliği “Çocuk istismarı” ile sloganlaştırması, rakiplerine çamur atması ve çocuk istismarını istismar etmesi çirkin!
Televizyonda yayınlanan çoğu reklamda benzer çirkinlikler var. Reklamlardaki çocuk istismarları daha çok duygusal olarak yapılıyor. Sizin arabada bundan var mı, bu üründen almazsan sen ezik birisin, işe yaramazsın, benim babam bak ne biçim adam ve benzeri türde konuşmalar ekran başındaki çocukları küçümsüyor ve onlarla alay ediyor. Gerçi reklamların işi bu! Reklamlar sadece çocukları değil büyükleri de istismar ediyorlar. Sürekli bizimle alay ediyor, bizi kullanıyor, bizi küçümsüyor, bizi sürekli ötekileştiriyorlar (3). Aslında Reklamlar her şeyi istismar ediyorlar; çocukları, büyükleri, ünlüleri, hayvanları, eşyaları, mekânları, ağaçları, manşetleri, galerileri, interneti, her şeyi…
(1) http://www.reklamazzi.com/daninodan-ayse-ozgunlu-yoresel-bir-reklam-video.132623.htm
(2) http://www.medyaloji.net/haber/cocuk_istismarini_reklam_malzemesi_yapinca_.htm
(3) http://www.medyaloji.net/haber/reklamlarda_otekilestirilenler.htm
